ប្រទេសចិនបុរាណ


OLYMPUS DIGITAL CAMERA

អធិរាជមហាឈីង មុនដំបូងនេះប្រទេសចិន 秦始皇

+រាជវង្ស
(អរិយធម៌)អារ្យធម៌បុរាណនៃប្រទេសចិនបានត្រឡប់ទៅកាន់កាលពី​រាប់ពាន់ឆ្នាំ។លើសពីរយៈពេលដ៏វែងនេះ ពេលវេលាជាច្រើននៃ​ប្រទេស​ចិនត្រូវ​បានគ្រប់គ្រងដោយរាជវង្សផ្សេងៗគ្នា។

+រាជវង្សគឺជាអ្វី?
រាជវង្សមួយគឺនៅពេលដែលច្បាប់គ្រួសារមួយដាក់ប្រទេសឬជាតិក្នុងរយៈពេលដ៏វែងនៃពេលវេលា។ ជាទូទៅមេរបស់ក្រុមគ្រួសារនេះនឹងគ្រប់គ្រងនៃទឹកដីនេះដូចជាអធិរាជរឺស្ដេច។ នៅពេលដែលអ្នកគ្រប់គ្រងបានស្លាប់ សមាជិកនៃក្រុម​គ្រួសារមួយផ្សេងទៀតនឹងចាប់យកអំណាចជាកូនប្រុសច្បង។ នៅពេលដែលគ្រួសារថ្មីត្រូវចំណាយពេល ត្រួតពិនិត្យ និងគ្រប់គ្រង បន្ទាប់មករាជវង្សមួយថ្មីចាប់ផ្តើម។

+ទេវរាជ (Mandate of Heaven)
ទេវរាជគឺជាអ្វីដែលប្រជាជនចិនបានគេជឿថាបានផ្ដល់សិទ្ធិឱ្យមេដឹកនាំរបស់ពួកគេ ត្រូវបានឡើង​ជាព្រះមហាក្សត្រ​ឬព្រះ​ចៅអធិរាជ។
វាមានន័យថាព្រះបានប្រទានពរថាមនុស្សម្នាក់ជាមួយនឹងសិទ្ធិក្នុងការគ្រប់គ្រង។ មេដឹកនាំមួយត្រូវតែជាមេដឹកនាំល្អនិងគ្រាន់តែដើម្បីរក្សាទេវរាជ។ នៅពេលដែលមេដឹកនាំមួយឬរាជវង្សបានបាត់បង់អំណាចនេះមានន័យថាពួកគេត្រូវតែក៏បាន​បាត់​បង់ទេវរាជ។

+រាជវង្សសំខាន់
នេះគឺជារាជវង្សដ៏សំខាន់ៗនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្តនៃប្រទេសចិនបុរាណគឺ:
រាជវង្សសៀ (2205 ដល់ 1575 មុនគ.ស. ) – រាជវង្សដំបូងគេនៅក្នុងប្រទេសចិនត្រូវបានគេស្គាល់តិចតួចណាស់អំពីរាជវង្សសៀនេះ។
រាជវង្សស្ឆាង (1570 ដល់ 1045 មុនគ.ស. ) – ស្ឆាងបានគ្រប់គ្រងជាច្រើននៃតំបន់តាមបណ្តោយទន្លេលឿង។ រាជធានីចុងក្រោយរបស់ខ្លួនគឺជាទីក្រុងអិនដ៏អស្ចារ្យ។
រាជវង្សចូវ (1045 ដល់ 256 ឆ្នាំមុនគ) – រាជវង្សរបបគ្រប់គ្រងវែងបំផុតនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្តនៃប្រទេសចិន, ចូវជាលើកដំបូងដែលត្រូវបានប្រើទេវរាជដើម្បីបង្ហាញអំពីភាពត្រឹមត្រូវនៃការដឹកនាំរបស់ពួកគេ។ ភាគច្រើននៃទឹកដីដែលត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយព្រះអង្គម្ចាស់សក្ដិភូមិដែលជាប់ខ្សែស្រឡាយ​នៃក្រុមគ្រួសារចូវ។
រាជវង្សឈីង (មុនគ.ស. 221 ដល់ 206 ម.គ. ) – ការចាប់ផ្តើមនៃចក្រភពចិនដែល Shi Huangdi បានក្លាយជាអធិរាជប្រទេសចិនជាលើកដំបូង។ បើទោះបីជានេះគឺជារាជវង្សខ្លី ក៏ត្រូវបានសម្រេចសមិទ្ធិផលរួមបញ្ចូលទាំងការចាប់ផ្តើមនៃការកសាងកំផែង បទដ្ឋានត្រូវបានបានកំណត់សម្រាប់ទម្ងន់វិធានការនិងប្រាក់  ផ្លូវជាច្រើននិងប្រឡាយត្រូវបានគេកសាងឡើងនិងប្រភេទនៃការសរសេរមួយគត់(ស្ដង់ដារអក្សរ)​ត្រូវបានប្រើនៅទូទាំងប្រទេស។ ការរីកចម្រើនទាំងនេះនឹងត្រូវបានប្រើនៅក្នុងរាជវង្សនាពេលអនាគតដើម្បីធ្វើឱ្យប្រទេសចិនរឹងមាំ។
រាជវង្សហាន (206 ម.គ. ដល់ 220 គ.ស. ) – រាជវង្សហានបានបង្កើតសេវាស៊ីវិល(សេវាសាធារណៈ) ដើម្បីបង្កើតរដ្ឋាភិបាលដ៏រឹងមាំនិងក្រសួងរាជការផងដែរ។ ក្រដាសនិងប៉សឺឡែនត្រូវបានបង្កើតផងដែរក្នុងអំឡុងពេលនេះ។ មហាហានក៏បានយកលទ្ធិខុងជឺនិយម កំណាព្យនិងអក្សរសិល្ប៍។
សម័យរាជវង្ស៦និងនគរ (222 ដល់ 581 គ.ស. ) – រយៈពេលនៃការពេលវេលាដែលជាកន្លែងដែលប្រទេសចិនមិនត្រូវបានរួបរួមក្រោមមេដឹកនាំមួយ។ មានដូចជា នគរ អ៊ូ(222–280) នគរវួយ(220–265)  នគរ ជិន(317–420)  នគរសុង(420–479) នគរលាំង(502–557) នគរឆឹង(557–589) នគរឈី(479–502) ។ល។
រាជវង្សសួយ (589 ដល់ 618 គ.ស. ) – មហាសួយរួមបញ្ចូល ប្រទេសចិនជាថ្មីម្តងទៀតនៅក្រោមច្បាប់មួយ។ ពួកគេក៏បានពង្រីកមហាកំផែងនិងកសាងឡើងវិញនូវមហាប្រឡាយ។
រាជវង្សថាង (618 – 907) – រយៈពេលនៃសន្តិភាពនិង ភាពរុងរឿងច្បាប់មួយរបស់មហាថាង ត្រូវបានគេស្គាល់ថា ជាពេលនៃសម័យកាលមាសនៃប្រទេសចិនបុរាណ។ សិល្បៈអក្សរសិល្ប៍និងបច្ចេកវិទ្យាទាំងអស់ដែលមានការរីកចំរើន។ រាជធានីឆាងអានក្លាយទៅជាទីក្រុងដ៏ធំបំផុតរបស់ពិភពលោក។
សម័យរាជវង្ស៥ និងនគរ១០ (907 – 960) – ការបះបោររបស់កសិករបានទំលាក់រាជវង្សថាង។
ក្រោយពីមហាថាងបានរលំរលាយ ក្រោយមក បានកកើតចេញជា៥រាជវង្សទៀតគឺ៖
រាជវង្សលាំង() (907–923)  រាជវង្សថាង(唐)(923–936)  រាជវង្សជីន()(936–947) រាជវង្សហាន()(947–951)  រាជវង្សចូវ()(951–960)។ នៅមាន នគរ១០ផ្សេងទៀត ដូចជា៖
នគរអ៊ូ(907–937)  នគរអូយេ(907–978) នគរមិង(909–945)  នគរឈូ(907–951)  នគរហានខាងត្បូង(917–971) នគរស៊ូហាន(907–925) នគរស៊ូ(934–965) នគរជីងណាន(924–963)  នគរថាងខាងត្បូងរឺនគរឈី (937–975) និងនគរហាន​ខាងជើង(951–979)។ ចំនែករដ្ឋចំណុះអាណាម ត្រូវបានផ្ដាច់ខ្លួនចេញពីចិន ហើយក្លាយជាដាយវៀត និងក្លាយជាវៀតណាមប្រទេសមកសព្វថ្ងៃ។
រាជវង្សសុង (960 – 1279) – បង្រួបបង្រួមប្រទេសនៅក្រោមមហាសុង ប្រទេសចិនបានក្លាយជាមេដឹកនាំពិភពលោកមួយនៅក្នុងវិទ្យាសាស្រ្តនិងបច្ចេកវិទ្យារួមបញ្ចូល​ទាំងការប្រឌិតដូចជាគ្រាប់រំសេវកាំភ្លើងនិងត្រីវិស័យ។
រាជវង្សយាន (1279 – 1368) – បន្ទាប់ពីម៉ុងហ្គោលបានកម្ចាត់មហាសុងនៅក្នុងសង្គ្រាមរយៈពេលវែងមួយ Kublai Khan (គូឡាយ ខាន់)ដែលជាមេដឹកនាំរបស់ពួកម៉ុងហ្គោលបានបង្កើតឡើងនូវរាជវង្សយាន។
រាជវង្សមិងរឺម៉េង (1368 – 1644) – ចុងក្រោយនៃរាជវង្សចិនដែលអស្ចារ្យរាជវង្សមិងបានបញ្ចប់កំផែងនិងកសាងឡើងនៅទីក្រុងហាម​ឃាត់ដែលជាព្រះរាជវាំងដ៏ធំសម្បើមមួយសម្រាប់អធិរាជ។ រាជវង្សមិងបានចូលមកក្នុងអំណាច ដោយបំផ្លាញច្បាប់នៃប្រទេសម៉ុងហ្គោលនោះចោល។
រាជវង្សឆេងរឺឈីង (1644–1912) -គឺរាជវង្សរបស់អធិរាជចុងក្រោយនៃប្រទេសចិន។ រាជវង្សនេះ គឺមិនមែនជនជាតិចិន(ហាន) ទេ ប៉ុន្តែគឺជនជាតិម៉ានជូ (Manchu)។ ដោយសារចង់គ្រប់គ្រងប្រទេសចិនទាំងមូល ជនជាតិម៉ានជូក៏ខិតខំរៀន និងសិក្សាអក្សរហាន រហូតដល់គេទទូលស្គាល់ស្ដេច និងសមាហរណកម្មជនជាតិចូលគ្នា មិនប្រកាន់ជនជាតិនិងភាសា ប៉ុន្តែរាជវង្សនេះត្រូវដួលរំលំក្នុងឆ្នាំ១៩១២។

About Nataro

ក្នុងលោក គ្មានអ្វីដែលល្អគ្រប់ដប់នោះទេ
This entry was posted in ចំនេះដឹង and tagged , , , , . Bookmark the permalink.

2 Responses to ប្រទេសចិនបុរាណ

  1. -DiaNote- និយាយថា៖

    អរគុណដែលបានបកប្រែ

ឆ្លើយ​តប

Fill in your details below or click an icon to log in:

ឡូហ្កូ WordPress.com

អ្នក​កំពុង​បញ្ចេញ​មតិ​ដោយ​ប្រើ​គណនី WordPress.com របស់​អ្នក​។ Log Out / ផ្លាស់ប្តូរ )

រូប Twitter

អ្នក​កំពុង​បញ្ចេញ​មតិ​ដោយ​ប្រើ​គណនី Twitter របស់​អ្នក​។ Log Out / ផ្លាស់ប្តូរ )

រូបថត Facebook

អ្នក​កំពុង​បញ្ចេញ​មតិ​ដោយ​ប្រើ​គណនី Facebook របស់​អ្នក​។ Log Out / ផ្លាស់ប្តូរ )

Google+ photo

អ្នក​កំពុង​បញ្ចេញ​មតិ​ដោយ​ប្រើ​គណនី Google+ របស់​អ្នក​។ Log Out / ផ្លាស់ប្តូរ )

កំពុង​ភ្ជាប់​ទៅ​កាន់ %s